Krisis politik N Sembilan rumit: Tukar kerajaan perlukan konsensus

Oleh: Zack Rockstar

PENDAPAT PEMBACA: Krisis perlembagaan di Negeri Sembilan memasuki fasa baharu apabila kesemua 14 Ahli Dewan Undangan Negeri (ADUN) daripada Barisan Nasional (BN) dilaporkan menarik sokongan terhadap Menteri Besar.

Namun demikian, dari sudut perundangan dan struktur perlembagaan negeri, tindakan tersebut tidak semestinya membawa kepada perubahan serta-merta terhadap kedudukan kerajaan sedia ada. Dalam erti kata lain, keadaan semasa berkemungkinan besar kekal dalam status quo, dan Menteri Besar bersama pentadbiran negeri masih berfungsi seperti biasa.

Perkara utama yang perlu difahami ialah proses pelantikan dan penyingkiran Menteri Besar di Negeri Sembilan tidak hanya bergantung kepada sokongan majoriti di Dewan Undangan Negeri semata-mata. Berdasarkan Fasal 40(2) Undang-Undang Tubuh Kerajaan Negeri Sembilan 1959, pelantikan Menteri Besar memerlukan perkenan Yang di-Pertuan Besar, di samping sokongan majoriti dalam kalangan Undang Yang Empat serta Tunku Besar Tampin.

Ini mencerminkan keunikan sistem pemerintahan Negeri Sembilan yang berteraskan adat perpatih, di mana kuasa pemerintahan dikongsi secara kolektif antara institusi diraja dan pembesar adat.

Keputusan berdasarkan konsensus

Selaras dengan Fasal 28 undang-undang yang sama, sebarang peranan melibatkan Yang di-Pertuan Besar hendaklah dilaksanakan secara bersama dan berasaskan konsensus antara pihak-pihak tersebut, menjadikan mereka sebagai “co-rulers” dalam konteks pentadbiran negeri.

Dalam hal ini, walaupun berlaku penarikan sokongan oleh ADUN tertentu, pelantikan Menteri Besar baharu tidak boleh dilaksanakan secara unilateral tanpa melalui proses perkenan tersebut. Ini bermakna sebarang usaha untuk menggulingkan Menteri Besar sedia ada memerlukan bukan sahaja sokongan politik, tetapi juga pematuhan ketat kepada kehendak perlembagaan negeri.

Kerajaan PH boleh berfungsi

Dari sudut kedudukan Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri (Exco), keadaan juga dilihat tidak terjejas secara kritikal. Fasal 38(2)(b) menetapkan bahawa jumlah minimum ahli Exco ialah empat orang. Dengan komposisi semasa seramai sembilan ahli, dan hanya sebahagian kecil daripadanya daripada BN, jumlah ahli Exco di pihak Pakatan Harapan (PH) masih melebihi keperluan minimum walaupun tanpa penyertaan BN.

Oleh itu, jentera pentadbiran negeri masih boleh berfungsi dengan lancar. Tambahan pula, dalam keadaan Dewan Undangan Negeri ditangguhkan tanpa tarikh (sine die), tiada sidang dalam masa terdekat yang boleh menjadi medan untuk menguji sokongan secara rasmi terhadap Menteri Besar.

Bubar DUN

Sekiranya timbul cadangan untuk membubarkan Dewan Undangan Negeri, perkara tersebut juga tertakluk kepada perkenan Yang di-Pertuan Besar sebagaimana diperuntukkan di bawah Fasal 56(2). Seperti proses pelantikan Menteri Besar, pembubaran Dewan turut memerlukan persetujuan majoriti Undang Yang Empat dan Tunku Besar Tampin. Ini sekali lagi menegaskan bahawa sebarang perubahan besar dalam landskap politik negeri tidak boleh dilakukan secara tergesa-gesa atau hanya berasaskan tekanan politik semata-mata.

Dalam konteks semasa, isu kedudukan Yang di Pertuan Besar sendiri turut menjadi faktor penting. Sekiranya terdapat sebarang pertikaian mengenai keabsahan kedudukan baginda, perkara tersebut perlu dirujuk dan diputuskan oleh mahkamah, khususnya Mahkamah Tinggi. Tanpa pengesahan kehakiman mengenai status tersebut, sebarang tindakan politik yang bergantung kepada institusi berkenaan akan berdepan dengan ketidaktentuan dari sudut perundangan.

Kesimpulannya, selagi tiada cabaran undang-undang yang berjaya mengubah kedudukan Yang di Pertuan Besar, dan selagi prosedur perlembagaan tidak dipatuhi sepenuhnya, keadaan politik Negeri Sembilan dijangka kekal tidak berubah. Menteri Besar sedia ada berkemungkinan terus mentadbir dalam situasi kerajaan minoriti, sementara pihak-pihak yang bercita-cita untuk mengambil alih kuasa perlu berdepan dengan realiti bahawa proses tersebut menuntut lebih daripada sekadar sokongan politik, ia memerlukan legitimasi perlembagaan yang jelas dan tidak boleh dipertikaikan.

---

Tulisan ini merupakan pendapat peribadi penulis dan bukannya pendirian rasmi Suara Keadilan