FELDA: Amanat PMX, Selamatkan Legasi, Bina Pengurusan Cemerlang Melayu

PM berucap dalam Sesi Ramah Mesra bersama Pengurus-Pengurus FELDA

Oleh: Shahbudin Embun

ULASAN: Ada ucapan Perdana Menteri yang kita dengar dan kemudian berlalu begitu sahaja. Tetapi ada ucapan yang membuat kita berhenti, berfikir dan bertanya: “Ke mana sebenarnya kita mahu membawa FELDA selepas ini?”

Pada hemat saya, amanat Datuk Seri Anwar Ibrahim (PMX) di hadapan pengurusan tertinggi dan pengurus FELDA baru-baru ini adalah antara ucapan beliau yang paling bernas mengenai FELDA.

Ia bukan ucapan politik biasa. Ia adalah amanat seorang Perdana Menteri kepada penjaga sebuah institusi yang mempunyai sejarah besar dalam pembangunan orang Melayu dan luar bandar negara ini. Dan mesej PMX amat jelas.

FELDA mesti diselamatkan, kelemahan mesti diperbaiki, kesilapan lalu mesti dikenal pasti dan masa depan mesti dibina dengan tatakelola yang lebih baik.

FELDA bukan sekadar sebuah agensi

Kita jangan lupa sejarah. FELDA lahir daripada satu gagasan besar untuk membuka tanah, membangunkan masyarakat luar bandar dan mengubah nasib keluarga peneroka.

Selama tujuh dekad, FELDA telah menjadi sebahagian daripada sejarah mobiliti sosial dan ekonomi orang Melayu. Sebab itu FELDA tidak boleh dilihat semata-mata sebagai sebuah organisasi perladangan atau entiti korporat. FELDA adalah sebuah legasi nasional. Legasi itu mesti dipertahankan. Tetapi mempertahankan legasi tidak bermaksud mempertahankan kelemahan.

Inilah antara mesej paling penting PMX. Kalau ada kesilapan, kita mesti berani mengakuinya. Kalau ada kelemahan pengurusan, kita mesti membaikinya. Kalau ada keputusan yang merugikan, kita mesti mencari puncanya. Dan kalau ada pihak yang benar-benar melakukan kesalahan, tindakan sewajarnya mesti diambil mengikut proses undang-undang.

PMX juga menegaskan bahawa siasatan Pasukan Petugas Khas FELDA perlu melihat bukan sahaja masalah masa lalu, tetapi pengurusan semasa dan hala tuju FELDA selepas ini. Laporan lengkap itu akan diumumkan apabila siap.

Bukan soal memburu sesiapa

Saya melihat pendekatan PMX amat matang. Beliau tidak mengatakan semua masalah FELDA berpunca daripada orang yang sedang mengurus FELDA hari ini. Sebaliknya, beliau mahu pengurusan hari ini memahami beban yang diwarisi supaya kesilapan yang sama tidak berulang.

Itulah beza antara membalas kesalahan masa lalu dengan melakukan reformasi institusi. FELDA memerlukan reformasi. Bukan sekadar pertukaran orang. Bukan sekadar pertukaran jawatan. Tetapi perubahan budaya pengurusan.

Dari budaya selesa kepada budaya bertanggungjawab. Dari budaya membuat keputusan tanpa ukuran risiko kepada budaya tadbir urus. Dari budaya hanya melaporkan masalah kepada budaya menyelesaikan masalah. Dan paling penting daripada budaya menjaga kedudukan kepada budaya menjaga amanah rakyat.

PMX sendiri mahu masalah dikenal pasti secara sebenar di lapangan, bukan sekadar berdasarkan laporan yang tersusun cantik di atas meja pejabat.

Potensi kerugian RM2.5 bilion amaran keras

Satu perkara yang tidak boleh kita pandang ringan ialah pendedahan mengenai pelaburan FELDA dalam PT Eagle High Plantations di Indonesia.

PMX mendedahkan potensi kerugian sekitar RM2.5 bilion, sedangkan pulangan yang mungkin diperoleh kelak dianggarkan hanya sekitar RM200 juta. Sebab itu beliau sendiri telah mengutus surat kepada Presiden Indonesia, Prabowo Subianto, untuk mendapatkan perhatian khusus terhadap isu tersebut yang kini turut berkaitan dengan proses mahkamah di Indonesia.

Bagi saya, angka ini bukan sekadar angka. Ia adalah pengajaran. Wang FELDA ialah amanah. Wang yang berkait dengan peneroka bukan wang yang boleh dipertaruhkan sesuka hati.

Setiap keputusan pelaburan mesti mempunyai kajian risiko, ketelusan, akauntabiliti dan mekanisme semak imbang yang kukuh.

Kita tidak boleh mengurus wang rakyat dengan mentaliti: “Kalau untung, kita dipuji. Kalau rugi, orang lain tanggung.”

PMX utamakan perubahan generasi kedua

Satu lagi perkara yang saya lihat amat signifikan ialah perhatian PMX terhadap isu perumahan warga FELDA. Isu perumahan bukan isu kecil. Ia menyentuh maruah keluarga peneroka, generasi kedua dan generasi seterusnya.

Sebelum ini, PMX telah memberikan komitmen untuk menyelesaikan masalah tapak perumahan generasi kedua FELDA yang telah berlarutan sekian lama. Kerajaan juga telah bergerak untuk menangani masalah rumah yang telah dibina tetapi berdepan isu utiliti dan keperluan asas. Malah kerajaan telah mengarahkan tindakan berkaitan bekalan air dan elektrik dipercepatkan.

Dalam isu perumahan pengurus FELDA pula, PMX menyatakan kerja pembaikan rumah perlu dimulakan dan tidak semestinya menunggu keseluruhan peruntukan dibentangkan dalam Belanjawan Oktober. Inilah pendekatan yang rakyat mahu lihat. Jangan semua perkara menunggu bajet. Jangan semua masalah menunggu mesyuarat. Kalau boleh diselesaikan sekarang, selesaikan sekarang.

Generasi kedua, ketiga jangan ditinggalkan

Kalau FELDA mahu terus hidup dalam 30, 50 atau 70 tahun akan datang, kita mesti bercakap tentang generasi kedua dan ketiga. Peneroka generasi pertama telah membuka tanah. Generasi kedua membesar dalam kawasan rancangan. Generasi ketiga pula hidup dalam dunia yang sangat berbeza — dunia digital, AI, ekonomi baharu, pendidikan tinggi, pekerjaan profesional dan keusahawanan.

Jadi FELDA tidak boleh terus berfikir hanya mengenai sawit dan getah. FELDA mesti menjadi ekosistem pembangunan manusia. Pendidikan, teknologi, keusahawanan, perumahan, pekerjaan berkemahiran tinggi, agro-teknologi, digitalisasi, pelaburan dan pemilikan aset.

Kalau tidak, kita akan mempunyai sebuah FELDA yang mempunyai sejarah hebat tetapi kehilangan relevansi kepada generasi baharu.

Di sinilah saya melihat satu dimensi yang lebih besar daripada ucapan PMX. Kalau kita benar-benar mahu mempertahankan kepentingan ekonomi Melayu, kita tidak boleh hanya bercakap mengenai “hak Melayu”.

Kita mesti menunjukkan bahawa institusi Melayu boleh diurus dengan kelas dunia. Bukan kerana ia institusi Melayu maka ia kebal daripada kritikan. Sebaliknya, kerana ia membawa amanah kepada orang Melayu, maka standard pengurusannya mesti lebih tinggi.

PMX sendiri mengingatkan bahawa apabila berlaku masalah, ia tidak harus dijadikan isu kaum atau agama; yang penting ialah mengenal pasti masalah dan mengambil tindakan. Beliau turut menegaskan bahawa orang Melayu dan Islam sepatutnya lebih teliti dalam soal pengurusan, akhlak dan nilai kerana institusi yang membawa imej tersebut sepatutnya menjadi contoh. Ini pemikiran yang sangat penting.

Mempertahankan institusi Melayu bukan bermaksud menutup kelemahan. Mempertahankan institusi Melayu bermaksud memastikan ia berjaya.

FELDA jangan terasing dari pembangunan

Satu lagi hala tuju yang pernah ditegaskan PMX ialah FELDA tidak boleh lagi dianggap sebagai kawasan yang terasing daripada arus pembangunan negara. Kemudahan pendidikan, sosial dan projek pembangunan nasional mesti mengambil kira kawasan FELDA.

FELDA tidak boleh menjadi sekadar kawasan yang menghasilkan komoditi. Ia mesti menjadi kawasan yang menghasilkan modal insan, usahawan, profesional, pemimpin dan kekayaan baharu.

Pada saya, bahagian paling kuat daripada amanat PMX ialah mesejnya kepada barisan pengurusan. Kamu bukan sekadar mengurus pejabat, bukan sekadar menjaga angka, bukan sekadar memastikan operasi berjalan. Kamu sedang menjaga sebuah amanah yang diwariskan oleh generasi peneroka.

Sebab itu setiap keputusan mesti ditanya: Apakah manfaatnya kepada peneroka? Apakah risikonya kepada FELDA? Apakah kesannya kepada generasi kedua? Apakah warisan yang kita tinggalkan kepada generasi ketiga? Dan yang paling penting: Adakah kita mengurus FELDA dengan penuh amanah?

Hala tuju FELDA selepas ini

Pada hemat saya, amanat PMX boleh diterjemahkan kepada lima hala tuju besar.

Pertama — Bersihkan dan kukuhkan tadbir urus. Tiada kompromi terhadap ketirisan, konflik kepentingan dan keputusan pelaburan yang tidak bertanggungjawab.

Kedua — Selesaikan masalah rakyat FELDA. Perumahan, utiliti, infrastruktur dan kebajikan peneroka mesti menjadi keutamaan.

Ketiga — Selamatkan dan perkemaskan aset FELDA. Setiap aset mesti dinilai berdasarkan nilai sebenar dan kepentingan jangka panjang peneroka.

Keempat — Bangunkan generasi kedua dan ketiga. FELDA mesti menjadi platform pendidikan, teknologi, keusahawanan dan pekerjaan bernilai tinggi.

Kelima — Jadikan FELDA model institusi Melayu yang berjaya. Bukan sekadar besar namanya, tetapi kukuh kewangannya, bersih pengurusannya dan dihormati dunia.

Saya melihat ucapan PMX ini sebagai satu wake-up call kepada seluruh pengurusan FELDA. Masa untuk defensif sudah berakhir. Masa untuk mencari alasan juga sudah berakhir. Yang diperlukan sekarang ialah keberanian untuk membetulkan apa yang salah dan kebijaksanaan untuk membina apa yang belum ada.

FELDA telah melalui 70 tahun sejarah. Jangan biarkan legasi 70 tahun itu hanya menjadi nostalgia. Jadikan 70 tahun pertama sebagai asas untuk 70 tahun kedua yang lebih gemilang. Dan di sinilah tanggungjawab PMX. Di sinilah tanggungjawab pengerusi dan pengurusan tertinggi FELDA. Dan di sinilah juga tanggungjawab seluruh negara. Kerana pada akhirnya, perjuangan FELDA bukan hanya mengenai tanah. Ia mengenai maruah.

Bukan sekadar mengenai sawit. Ia mengenai masa depan keluarga. Bukan sekadar mengenai keuntungan korporat. Ia mengenai amanah rakyat. Dan bukan sekadar mengenai sejarah orang Melayu. Ia mengenai kemampuan orang Melayu membina institusi yang kuat, bersih, berjaya dan diwariskan dengan bangga kepada generasi akan datang.

Itulah sebenarnya roh amanat PMX.

Pertahankan legasi FELDA untuk masa depan. FELDA bukan untuk satu generasi. FELDA adalah amanah untuk generasi.